Εκτύπωση

σμίκρυνση

Salma Hayek στο From Dusk till Dawn. O Kellog ίσως της έδινε φορμόλη σε αυτή τη σκηνή

Από τον Ανδρέα Ζουρδό, διαιτολόγο διατροφολόγο

 

“Όταν μελετάς οποιοδήποτε θέμα, ή οποιαδήποτε ιδέα, ρώτα τον εαυτό σου μόνο το εξής: Ποια είναι τα δεδομένα, και ποια αλήθεια προκύπτει από αυτά τα δεδομένα. Μην αφήσεις ποτέ τον εαυτό σου να υποκύψει, είτε σε αυτό που θα ήθελες να πιστέψεις, είτε σε αυτό που πιστεύεις πως θα είχε θετικές επιδράσεις στην κοινωνία αν γινόταν πιστευτό, μονάχα κοίτα με σιγουριά ποια είναι τα δεδομένα.”

Bertrand Russel, μαθηματικός

Το ανθρώπινο είδος είναι εκ φύσεως παμφάγο,  με μία μεγάλη τάση για την προσθήκη κρέατος στην διατροφή του. Η ιστορική διαδρομή της δαιμονοποίησης του κρέατος στην δυτική κουλτούρα έχει ελληνικές ρίζες, με τον Πυθαγόρα να έχει ένα ιδιαίτερο θέμα με το κρέας, τα ψάρια αλλά και τα όσπρια. Οι διατροφικές του πεποιθήσεις του σοφού αυτού ανθρώπου πρέπει να κριθούν στο μέτρο της εποχής, και δεδομένου των τότε διαθέσιμων πληροφοριών. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο Έλληνες σοφοί της εποχής να διατυπώνουν απόψεις που δεν έχουν καμία επαφή με την πραγματικότητα. Για παράδειγμα ο Αριστοτέλης, θεωρούσε πως οι γυναίκες έχουν λιγότερα δόντια από τους άνδρες. Το να είσαι σοφός δεν σημαίνει ότι λες πάντα σοφίες.

Μετέπειτα η χορτοφαγία υιοθετήθηκε από ζηλωτές Χριστιανούς και από άλλες θρησκείες. Συχνά η χορτοφαγία συνοδευόταν και με άλλους σαδιστικούς περιορισμούς της απόλαυσης, όπως την αποχή από το σεξ. Αν και τελευταία ακολουθείται και από άθεους (συνήθως αναρχοκομμουνιστές), η χορτοφαγία στις ρίζες της είναι ένα θρησκευτικό και κοινωνικό φαινόμενο.

veganarchist

Δεν είναι τυχαίο που όλες οι μεγάλες θρησκείες έχουν κάποια μορφή περιορισμού κρέατος,  παράλληλα με άλλες εξωφρενικές διατροφικές συστάσεις: Κάτι που αποσιωπάται στην Βίβλο είναι η δέκατη εντολή:  “Δεν θα ψήσεις κατσικάκι, που ακόμα θηλάζει το γάλα της μητέρας του. “  Στον Ιεζεκιήλ διαβάζουμε πως ο Θεός δίνει εντολή   (δίνει την συνταγή για την ακρίβεια) στους πιστούς να φάνε ψωμί με ανθρώπινα περιττώματα.

ezekielbread_ad

Παρ΄όλα αυτά, οι άνθρωποι συνεχίζουν να ακολουθούν διατροφικές διδαχές που πηγάζουν από φόβους και δεισιδαιμονίες. Όσον αφορά το κρέας, πέραν ότι αυτή η απαγόρευση μείωνε τους τσακωμούς μεταξύ των χωρικών για την ιδιοκτησία των ζώων, ενδέχεται ο περιορισμός του κρέατος, και η μείωση στην μυϊκή μάζα των πολιτών, να ήταν μία μορφή εθελοντικού αφοπλισμού τους, με στόχο τον ευκολότερο έλεγχό  σε μία ενδεχόμενη εξέγερση. Το τελευταίο απ’ όσα έγραψα, είναι μία προσωπική μου άποψη, για την οποία μπορεί να κάνω λάθος αλλά θα προσπαθήσω να την τεκμηριώσω αργότερα σε αυτές τις γραμμές.

Στους πιο σύγχρονους καιρούς, η χορτοφαγία προωθήθηκε ως διατροφική πανάκεια από έναν ψυχωτικό και διεστραμμένο σεξουαλικά θρησκόληπτο ονόματι John Harvey Kellog. Ο Kellog, πέραν της αδιάσειστης πεποίθησής του πως η χορτοφαγία θεραπεύει τα πάντα,  πίστευε πως κάθε φορά που μία γυναικά διεγείρεται σεξουαλικά πρέπει να ρίχνει φαινόλη στην κλειτορίδα της,  ενώ η αντίστοιχη “θεραπεία” για τα αγόρια ήταν η περιτομή χωρίς αναισθητικό.

Αφού είδαμε από ποιους ανθρώπους ακολουθήθηκε και σε τι ιστορικό πλαίσιο, το μόνο που θα κάνω είναι να παραθέσω μερικά επιστημονικά δεδομένα που έχουν προκύψει από την χορτοφαγία, τα οποία θα τα αφήσω στην κρίση του αναγνώστη.

  Η “σημαία”  πολλών χορτοφάγων είναι η μελέτη της Κίνας από τον Campbell. Η μελέτη αυτή  “μαγειρεύτηκε” κατάλληλα ώστε ο Campbell μετά να πουλήσει το ομώνυμο βιβλίο του. Δυστυχώς για τον Campbell, η (πρώην ωμοφάγος) Denise Minger απέδειξε πως τα συμπεράσματα της έρευνας είναι τελείως λάθος.

Αξίζει επίσης να γίνει αναφορά στην   μελέτη της ομάδας της Σαρρή, η οποία εξέτασε την επίδραση της θρησκευτικής νηστείας στα λιπίδια και στο βάρος. Η μελέτη αυτή υποτίθεται ότι μελετούσε την επίδραση της θρησκευτικής νηστείας σε σχέση με μία παμφαγική διατροφή. Χώρισε δύο ομάδες, η μία απαρτιζόταν από άτομα  που νήστευαν και η άλλη από άτομα που ακολουθούσαν μία παμφαγική διατροφή. Ως εδώ καλά. Μόνο που μόνο το 7% της ομάδας των χορτοφάγων κάπνιζε, σε αντίθεση με το 55% της ομάδας των ανθρώπων που έτρωγαν κρέας. Δεν τελειώνει εδώ. Η ομάδα που νήστευε έκανε και μία δουλειά με πάρα πολύ χαμηλό ποσοστό ευθύνης και πολύ υψηλό βαθμό προβλεψιμότητας:  Αποτελούνταν από παπάδες και καλόγριες. Είναι γνωστό πως το άγχος που έχει κανείς στην καθημερινότητα του μπορεί να επηρεάσει ιδιαίτερα τις διατροφικές του συνήθειες.  Φυσικά, η έρευνα καταλήγει στο ότι η θρησκευτική νηστεία κάνει καλό, παραβλέποντας τους ασήμαντους παράγοντες που προανέφερα.

Ας πάω τώρα στις έρευνες που δεν είναι μαγειρεμένες και δεν χαϊδεύουν τα αυτιά των χορτοφάγων:

Το ηθικό ζήτημα

Η ηθική είναι κάτι ιδιαίτερα ρευστό. Κάτι που σήμερα θεωρείται ανήθικο μπορεί αύριο να θεωρείται ηθικό. Η δική μου ηθική πυξίδα μπορεί να συνοψιστεί στα λόγια του Δημήτρη Λιαντίνη:

“Να υπάρχεις ελληνικός δηλώνει τέσσερες τρόπους συμπεριφοράς.

Ότι δέχεσαι την αλήθεια που έρχεται μέσα από την φύση. Όχι την αλήθεια που φτιάχνει το μυαλό των ανθρώπων.

Ότι ζεις σύμφωνα με την ηθική της γνώσης. Όχι με την ηθική της δεισιδαιμονίας και των προλήψεων.

Ότι αποθεώνεις την εμορφιά. Γιατί η εμορφιά είναι δυνατή σαν το νου σου και φθαρτή σαν τη σάρκα σου.

Και κυρίως αυτό.. Ότι αγαπάς τον άνθρωπο. Πως αλλιώς! Ο άνθρωπος είναι το πιο τραγικό πλάσμα μέσα στο σύμπαν. “

Επίσης αξίζει πραγματικά να δείτε και το αφιέρωμα της εξαιρετικής σειράς Penn and Teller: Bullshit

Συμπέρασμα

Η χορτοφαγία στηρίζεται στον φόβο και στην ημιμάθεια. Απολαμβάνει μίας απίστευτα αδικαιολόγητης ασυλίας αφού υποστηρίζεται από θρησκευτικές και πολιτικές ιδεολογίες. Χορτοφαγία συναντά κανείς και σε εθνικιστικά πλαίσια, λόγω αρχαιολαγνίας, αλλά και σε οικολόγους και  αναρχοκομμουνιστές. Αν η χορτοφαγία δεν είχε τόσο βαθιές ρίζες και τόσους προστάτες και ζηλωτές, μπορεί και να είχε αναγνωριστεί ως διατροφική διαταραχή. Από προσωπικές παρατηρήσεις, αρκετοί χορτοφάγοι διακατέχονται από το “σύνδρομο του Μεσσία”. Ενδέχεται οι διατροφικές τους συνήθειες, που όπως είδαμε δεν είναι ότι καλύτερο για το νευρικό σύστημα, να  ταΐζουν ακόμα περισσότερο τις εμμονές τους και κάπως έτσι να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Όπως και να έχει, αν κάποιος είχε πάθει υπογοναδισμό, υπέφερε από παραισθήσεις ή είχε μείνει παράλυτος από την μέση και κάτω από μία παμφαγική διατροφή οι χορτοφάγοι θα είχαν χαλάσει τον κόσμο να διατυμπανίζουν πόσο υγιεινή είναι η διατροφή τους, πόσο καθαρή είναι η ιδεολογία τους, πόσο δίκιο είχε τελικά ο Πυθαγόρας και ο Μαρξ, και φυσικά θα έριχναν την ευθύνη στο κρέας.  Δεν ξέρω πόσο ηθική είναι μία διατροφή που μπορεί να σε αφήσει αδύναμο να προστατεύσεις τον εαυτό σου και τα αγαπημένα σου πρόσωπα, που μπορεί να βλάψει το παιδί σου και να προκαλέσει οστεοπόρωση στη γιαγιά και στο παππού σου.

 

Κάνει η χορτοφαγία καλό;  Είναι ηθική;  Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα εδώ.

 

Διαβάστε επίσης

Το μεγάλο φιάσκο της αποτοξίνωσης

Απεργία πείνας: Η επιβίωση στην ασιτία

Θρησκεία και διατροφή: Η περίπτωση του χοιρινού

 

Προτεινόμενα βιβλία

The Vegeatarian Myth

 Animals in the Third Reich: Pets, Scapegoats and the Holocaust